Nicaragua gan na Sandinistas, Nicaragua gan Dóchas?

Nicaragua faoi Thráill?

Tá Nicaragua, a bhí faoi ghradam tráth mar an ‘dea‒shampla’ maidir le cúrsaí sláinte agus oideachais, ag éirí anois ina ‘dea‒shampla’ de shórt eile don té ar mhian leis staidéar a dhéanamh ar thorthaí na bpolasaithe a leanann Banc an Domhain agus an Ciste Airgeadais Idirnáisiúnta.

Ó 1990 i leith, nuair a chaill na Sandinistas an t‒olltoghchán, chuir an rialtas Chamorro sraith de Chláir Chóirithe Struchtúr, a bhí ceaptha le cúnamh agus le infheistíocht ón iasacht a éascú, i bhfeidhm. Beidh sean‒aithne ag daoine anseo lena bhfuil ins na pleananna seo: príomháidiú, scor le srianta impórtála, bánú ar phostanna san earnáil phoiblí, agus díothú na bhfóirdheontas a bhaineann le hearraí riachtanacha cosúil le bia agus iompar.

D’éirigh leis na seifteanna seo boilsciú a ísliú go nialas beagnach. D’éirigh leo freisin dífhostaíocht a ardú go 50% agus bochtaineacht go 70%, le pá a ísliú go 17% den leibhéal a sroiseadh i 1982, le 351 de chomhlachtaí an stáit a dhíol agus le bata agus bóthar a thabhairt do 40% des na hoibritheoirí chomh maith. Do thaispeáinfeadh an titim uafásach chéanna ins na figiúirí a bhaineann le sláinte agus le hoideachas cé chomh fada is a chuaigh tairbhí na réabhlóide Sandinista as radharc agus cé chomh mór is atá an t‒athrú sa tír ó na laethanta suaithinseacha ins na hochtódaí nuair a thriall na brigadistas ina sluaite go dtí an tír seo i Meiriceá an Láir.

Cuireann sé ionadh ort mar sin an méid sin stróinséar is a fheiceann tú nuair a thugann tú cuairt ar an tír seo. I ngach áit ar fhan an toscaireacht ón Bhreatain Bheag bhí daoine ó na Stáit Aontaithe, ón Eoraip, ón Meiriceá Laidneach. Más amhlaidh gur imigh Nicaragua as an nuacht, ní rinneadh dearmad dá cúis. Nuair ba liosta le háireamh na tubaistí a bhain de Mheiriceá Laidneach, tá sé deacair i dtosach báire a thuiscint cad chuige nach mealltar daoine go dtí tíortha eile mar is ionann an cruachás a bhaineann leo. I Nicaragua, áfach, maireann an réabhlóid go fóill sa tslí a n‒eagraíonn na daoine iad féin. Baineann níos mó ná 1,400 de phobail áitiúla leis an nGluaiseacht Chomhair, gach ceann acu rannpháirteach in iarrachtaí leis na coinníollacha maireachtála dá bpobail a chur chun cinn. Ach tig leo freisin slógaí ollmhóra a eagrú , i gcoinne iad siúd ach go háirithe, atá ag iarraidh na leasuithe a bhain le talamh agus le sealúchas a chuir na Sandinistas i bhfeidhm a chur ar cheal. Bhí na sluaite ina mílte páirteach i léirsithe ar fud Nicaragua le sealúchas a chosaint agus le cosc a chur ar dhíshealbhuithe.

Is macalla des na rudaí atá ag tarlúint in ár gcúrsaí polaitíochta féin, ar ndóigh, slógadh seo na cosmhuintire i Nicaragua agus ní de thaisme nach raibh baint ach ag corr dhuine a bhí páirteach in ár dhá thoscaireacht ón Bhreatain Bheag le polaitíocht na bpáirtithe. Ba iad baill de Cymdeithas yr Iaith Gymraeg (Cumann na Teanga Breatnaise), de CAFOD (An Ciste Caitiliceach um Fhorbairt Thar Lear) agus de Cymorth Cristnogol (Cúnamh Críostaí) maille leo siúd a bhíonn rannpháirteach i bpolaitaíocht inscne agus forbartha nó ag obair i nó le cumainn deonacha agus le grúpaí na bpobal a bhí ina gcuid ba mhó den 20 éigin daoine a thug cuairt ar Nicaragua sa dá bhliain seo thart leis na toscaireactaí ón Bhreatain Bheag.

Ní hionann seo is a rá gur chóir don bhFeachtas Compháirtíochta Nicaragua na Breataine Bige (Wales Nicaragua Solidarity Campaign) scor dá cheangail traidisiúnta leis na páirtithe polaitiúla is leis na ceardchumainn. Os a choinne sin ciallaíonn sé gur chóir dóibh obair níos déine a dhéanamh le suim a dtacadóirí traidisiúnta i gceisteanna idirnáisiúnta, iontu siúd a bhaineann le fiacha agus le trádáil ach go háirithe, a chothú. Do thíortha cosúil le Nicaragua, a raibh na fiacha per capita ba mhó sa domhan uirthi anuraidh ‒ $11 billiún san iomlán ‒ ní thabharfadh dóchas éigin dóibh sa deireadh ach gluaiseacht sa Tuaisceart a thoghann rialtais a bhéas geallta le tabhairt faoi na fadhbanna seo.

Maidir le Feachtas Comhpháirtíochta Nicaragua na Breataine Bige, beimid ag ceiliúradh ár ndeichiú breithlá le linn an Fhómhair seo, le níos mó gníomhaíochtaí ná am ar bith le deich mbliain anuas. Lainseáilfidh na Baistigh sa Bhreatain Bheag feachtas le £30,000 a bhailiú i gcóir CEPAD, eagras forbartha i Nicaragua. Tá tionscnamh a nascfaidh sé scoileanna sa Bhreatain Bheag is i Nicaragua le chéile á phleanáil ag tionscnamh oideachais fhorbartha, agus tá toscaireacht na hóige á pleanáil againn i gcóir mhí Iúil, 1997.

Thart fán am a mbeidh ár ndeichiú breithlá á cheiliúradh againn beidh olltoghchán i Nicaragua. Tá sé riachtanach go dtoghfaí na Sandinistas má tá an tír chun an damáiste a rinneadh le sé bhliain anuas a chur ar cheal, cé go rachaidh sé rite leo an lámh in uachtar a fháil ar an PLC, páirtí Arnoldo Aleman, fear a admhaíonn go hoscailte go dtaobhaíonn sé leis an sean deachtóireacht.

Is cuma cad é an toradh, áfach, ní féidir le Nicaragua a cuid fadhbanna a réiteach as a stuaim féin., agus beidh muintir na tíre sin ag brath air go mbeidh muintir an Tuaiscirt i mbun feachtais le go n‒athrófaí rudaí. Ar an ábhar sin, beidh Feachtas Comhpháirtíochta Nicaragua na Breataine Bige ag bailiú nirt agus ag tacú le muintir Nicaragua agus iad ag strachailt chun saol níos fearr a bhaint amach.

©: Ben Gregory, 1996. Foilsíodh ar dtúis san iris raidiceach ‘Y Barcud Coch / The Red Kite’, Lúnasa, 1996.

Aistriúchán ón Bhéarla: Comhluadar Chaerdydd.

An Briathar Saor Uimh. 4

Nicaragua – Christianity on Trial

Abhaile / Home