Tomos John Williams



Alaw: ‘Willie McBride’.

O Tomos John Williams mi welaf dy fedd
Ar gaeau glas Ffrainc sydd heddiw mewn hedd
Rwyt heddiw mor unig, mor bell o Fron Goch
A'r pabi yn unig sy’n cofio’r gwaed coch.

Mi welaf nad oeddyt ddim ond deunaw oed
Wrth ddisgyn i’r Somme – dyna hanes erioed
Wrth ymladd dros wledydd a thros eu rhyddhau
Mi gefaist yn ddeunaw i’r ddaear dy gau.

CYTGAN
Ond ni che'st d’alw’n arwr na dy gyfri’n wlatgarwr
Ac ni chwifiwyd y faner ar banner y mast
Ac ni wnaed uwch dy waed unrhyw wylo
Gan y rhai oedd â gwaed ar eu dwylo.

A phwy oeddan nhw ddwedodd wrthyt ysgwn
Mai swanc oedd i lanc ysgwyddo y gwn
A phwy oeddan nhw efo’u hiwnifform swell
A’th ddriliodd a’th fartsiodd, a’th fwrdrodd sewn sbel.

Ni welaist drwy hyn tan rhy hwyr yn y dydd
Ni che’st ti mo’r cyfle i dyfu’n ddyn rhydd
Ond drwy’r m˘g a thrwy'r medals wrth ddisgyn i’r llawr
Mi welaist nad nhw fyddai’n wylo yn awr.

CYTGAN
Roedd eraill mewn cell yn dy annwyl Fron Goch
Yn llwydaidd eu gwedd yn cael bwyd cibau’r moch
Ond fflam eu gwrthryfel a gadwant ynghyn
A Werddon a gododd drwy safiad di‑gryn.

Mi gawsant gaethiwed am geisio rhyddhau
Eu gwlad hwy o'r dwylo a’th yrrodd i’th wae
A mam yn Fron Goch oedd â’i chalon yn drom
Wrth glywed fod llencyn yn llwch yn y Somme.

CYTGAN
Mae’r dynion yn Llundain a’u seddau’n Whitehall
Yn gyrru i ryfel rhai byth na ddon ’nôl
0 slymiau tre Glasgow neu Cymru cefn gwlad
Mae hogiau diniwed yn cyrchu i’r gâd.

I farw neu ynteu i ladd eu cyd ddyn
Yn enw rhyw ryddid nas gwyddo ei hun
Rwyt ti Tomos Williams dros ddim yn y byd
Yn disgyn yn ’sglyfaeth i’r ffosydd o byd.

CYTGAN

English

Dydd Gŵyl Padrig Sant 2003: Y seremoni ym Mynwent Cathays.

Abhaile/ Home / Adref.